«Αναστροφή τύπου» στη γενική αίματος: πότε χρειάζεται έλεγχος, εξηγεί ο Δημόπουλος

Μια συνηθισμένη εξέταση αίματος μπορεί να προκαλέσει ανησυχία όταν εμφανίζει ευρήματα που ο εξεταζόμενος δεν γνωρίζει να ερμηνεύσει. Ένα από αυτά είναι η «αναστροφή τύπου», την οποία κλήθηκε να εξηγήσει ο καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας-Ογκολογίας του ΕΚΠΑ Θάνος Δημόπουλος, στη συνέντευξη που παραχώρησε στην Τάνια Μαντουβάλου για την εκπομπή «104,9 Μυστικά Υγείας» του ΑΠΕ-ΜΠΕ στο Πρακτορείο FM. Ο κ. Δημόπουλος είναι διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής στο νοσοκομείο «Αλεξάνδρα» και πρώην πρύτανης του ιδρύματος.

Τι δείχνει η αναστροφή τύπου

Η γενική αίματος μετρά, μεταξύ άλλων, τα λευκά αιμοσφαίρια και τις επιμέρους κατηγορίες τους. Δύο βασικές είναι τα ουδετερόφιλα, που αποκαλούνται και πολυμορφοπύρηνα, και τα λεμφοκύτταρα. Στον υγιή ενήλικο τα ουδετερόφιλα είναι συνήθως περισσότερα· όταν η σχέση αυτή αντιστρέφεται και τα λεμφοκύτταρα πλεονεκτούν αριθμητικά, καταγράφεται το εύρημα της αναστροφής τύπου.

Κατά τον καθηγητή, το κρίσιμο σημείο δεν είναι τα ποσοστά που τυπώνονται στο παραπεμπτικό αλλά οι απόλυτοι αριθμοί των κυττάρων. Ένα υψηλό ποσοστό λεμφοκυττάρων, δηλαδή, δεν σημαίνει κατ' ανάγκη ότι ο πραγματικός τους αριθμός είναι παθολογικά αυξημένος. Η διάκριση αυτή αποτρέπει λανθασμένες ερμηνείες.

Πότε αλλάζει η εικόνα

Στο ερώτημα αν η αναστροφή τύπου προμηνύει λευχαιμία, ο κ. Δημόπουλος δεν αποκλείει την πιθανότητα, τη συνδέει όμως με πρόσθετα ευρήματα. Ο προβληματισμός εντείνεται όταν τα λευκά αιμοσφαίρια αυξάνονται ή εμφανίζουν σταδιακή άνοδο, με έμφαση στα λεμφοκύτταρα. Σε κάθε περίπτωση, η αναστροφή τύπου δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση.

Στη συνέντευξη ο καθηγητής εκτιμά ότι λιγότεροι από έναν στους δέκα ανθρώπους με αναστροφή τύπου βρίσκεται τελικά να διατρέχουν υψηλό κίνδυνο αιματολογικής κακοήθειας. Πρόκειται για κλινική εκτίμηση και όχι για ποσοστό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ατομική πρόβλεψη κινδύνου.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα που δίνει: 5.000 λευκά αιμοσφαίρια ανά μικρολίτρο, με 60% λεμφοκύτταρα και 30% ουδετερόφιλα, δεν συνιστούν από μόνα τους λόγο ιδιαίτερης ανησυχίας. Αντίθετα, η εικόνα οδηγεί σε περαιτέρω ιατρική αξιολόγηση όταν η αναστροφή συνοδεύεται από χαμηλό αιματοκρίτη, μειωμένα αιμοπετάλια, χαμηλά ουδετερόφιλα ή αυξανόμενο αριθμό λευκών αιμοσφαιρίων. Ο καθηγητής στέκεται ιδιαίτερα και στις περιπτώσεις όπου ο απόλυτος αριθμός των λεμφοκυττάρων ξεπερνά ορισμένο όριο.

Η συνολική εικόνα που προκύπτει είναι ότι η αναστροφή τύπου εμφανίζεται συχνά στο πλαίσιο μιας απλής ίωσης και σπανιότερα υποκρύπτει σοβαρότερη αιματολογική διαταραχή. Η αξιολόγηση από αιματολόγο, με βάση το σύνολο των ευρημάτων και όχι μία μεμονωμένη μέτρηση, είναι το βήμα που περιγράφει ο καθηγητής.