Τουρκικό άνοιγμα στην Αίγυπτο και η δοκιμασία της ελληνικής διπλωματίας

Η Τουρκία ανοίγει νέο μέτωπο στην Ανατολική Μεσόγειο, με στόχο αυτή τη φορά την Αίγυπτο. Στο τραπέζι βρίσκεται πρόταση για συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης ανάμεσα στις δύο χώρες, την οποία η Άγκυρα παρουσιάζει ως πιο συμφέρουσα για το Κάιρο σε σχέση με μια αντίστοιχη συμφωνία με την Ελλάδα.

Στις 28 Οκτωβρίου το τουρκικό υπουργείο Άμυνας επανέλαβε ότι η χώρα είναι έτοιμη να υπογράψει τέτοια συμφωνία με την Αίγυπτο. Σύμφωνα με το πρακτορείο Anadolu, η τουρκική πλευρά υποστήριξε ότι το Κάιρο θα εξασφάλιζε περισσότερα από 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα πρόσθετης θαλάσσιας δικαιοδοσίας σε σύγκριση με μια ενδεχόμενη συμφωνία με την Ελλάδα. Πρόκειται για τουρκικό ισχυρισμό και όχι για αναγνωρισμένο νομικό δεδομένο.

Η πολιτική χρησιμότητα του επιχειρήματος είναι, ωστόσο, προφανής. Η Άγκυρα μεταφέρει τη συζήτηση από τις αρχές του διεθνούς δικαίου σε μια αριθμητική σύγκριση δυνητικών κερδών, επιδιώκοντας να εμφανίσει την προσφορά της ως οικονομικά και στρατηγικά πιο ελκυστική. Μια συμφωνία θα είχε ευρύτερες συνέπειες: θα δοκίμαζε τη σύγκλιση Αθήνας και Καΐρου και θα έδινε νέα ώθηση στις τουρκικές επιδιώξεις, μετά τις αντιδράσεις που προκάλεσε το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.

Η αιγυπτιακή αντίδραση στο μνημόνιο ήταν κατηγορηματική. Το Κάιρο υποστήριξε ότι η επικύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για την Αίγυπτο και ότι προσβάλλει τα κυριαρχικά της δικαιώματα στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και την υφαλοκρηπίδα. Οι αντιρρήσεις επαναλήφθηκαν και στις επαφές του Αιγύπτιου υπουργού Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελάτι με τον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν.

Παράλληλα, σύμφωνα με την Ahram Online, η Αίγυπτος προετοιμάζει νομικό φάκελο με τη συμμετοχή ειδικών στο διεθνές δίκαιο. Διατηρεί επαφές με την Τουρκία και τη Λιβύη, ενώ αναζητά συντονισμό με την Ελλάδα, την Κύπρο, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη διεθνή κοινότητα.

Το στοιχείο που αξίζει προσοχής είναι ότι το Κάιρο προσεγγίζει το ζήτημα πρωτίστως ως υπόθεση των δικών του θαλάσσιων συμφερόντων. Η σύμπτωση με τις ελληνικές θέσεις είναι ουσιαστική, δεν ισοδυναμεί όμως με αυτόματη ταύτιση. Η Αίγυπτος διατηρεί στρατηγική αυτονομία και αξιολογεί τις επιλογές της με βάση τις δικές της προτεραιότητες, γεγονός που σημαίνει ότι η τουρκική πρόταση μπορεί να λειτουργήσει και ως πρόσθετο διαπραγματευτικό χαρτί για το Κάιρο.

Για την Αθήνα, η δοκιμασία δεν περιορίζεται στο αν η Αίγυπτος θα αποδεχθεί ή θα απορρίψει την τουρκική πρόταση. Κρίνεται κυρίως η ικανότητά της να ενισχύσει έγκαιρα τη σχέση με το Κάιρο, κατανοώντας τόσο τα σημεία σύγκλισης όσο και τα όρια της αιγυπτιακής πολιτικής.