Πέτρινος τάφος 54,5 μέτρων στη Δυτική Σαχάρα χρονολογήθηκε πριν από 4.400 χρόνια

Ένα ταφικό μνημείο μήκους 54,5 μέτρων, ηλικίας μεγαλύτερης των 4.000 ετών, εντοπίστηκε στη Δυτική Σαχάρα από ομάδα ερευνητών του Πανεπιστημίου της Χιρόνα, στην Ισπανία. Η κατασκευή βρίσκεται στην τοποθεσία Lawash el Telli, κοντά σε παλιά κοίτη ποταμού και στον αρχαιολογικό χώρο βραχογραφιών Sluguilla Lawash.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στις 20 Οκτωβρίου στο επιστημονικό περιοδικό «African Archaeological Review». Σύμφωνα με τους συγγραφείς, πρόκειται για την πρώτη άμεση χρονολόγηση ταφικού μνημείου αυτού του τύπου στην ατλαντική πλευρά της Σαχάρας, γεγονός που προσδίδει στην ανακάλυψη ξεχωριστή σημασία για τη μελέτη της προϊστορικής περιόδου της περιοχής.

Η μορφή της κατασκευής

Ο τάφος ανήκει στους λεγόμενους «τάφους με κεραίες» (antennae tumuli). Στο ένα του άκρο υπάρχει ελλειψοειδής λιθοσωρός μήκους περίπου 12,5 μέτρων, από τον οποίο εκκινούν δύο εκτεταμένες σειρές λίθων με κατεύθυνση ανατολική. Το μνημείο είναι χτισμένο από ντόπιο ασβεστόλιθο, χωρίς κονίαμα ή άλλο συνδετικό υλικό, και το ύψος του δεν υπερβαίνει τα τρία μέτρα.

Τα οστά και τα ευρήματα

Η ανασκαφή είχε πραγματοποιηθεί τον Απρίλιο του 2018 και είχε αποκαλύψει τα οστά ενός ενήλικα, ο οποίος κατά τον θάνατό του ήταν περίπου 25 έως 35 ετών. Εξαιτίας της κακής διατήρησης των οστών, οι αρχαιολόγοι δεν μπόρεσαν να προσδιορίσουν το φύλο. Το σώμα ήταν τοποθετημένο ανάσκελα, με το κεφάλι στραμμένο προς τον νότο και τα πόδια λυγισμένα προς τη δύση.

Στο εσωτερικό του τάφου βρέθηκαν μόνο τέσσερις μικρές κυκλικές χάντρες από κέλυφος αυγού στρουθοκαμήλου. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι πιθανότατα αποτελούσαν τμήμα προσωπικού κοσμήματος του νεκρού.

Πώς προσδιορίστηκε η ηλικία

Οι πρώτες απόπειρες χρονολόγησης με άνθρακα 14 δεν έδωσαν αποτέλεσμα, καθώς το κολλαγόνο στα οστά είχε υποστεί σοβαρή φθορά. Το 2025 η ομάδα στράφηκε στον βιοαπατίτη, το ανόργανο συστατικό των οστών. Δύο αναλύσεις έδειξαν ότι η ταφή έγινε πριν από 4.417 έως 4.100 χρόνια.

Παρά τη χρονολόγηση, βασικά ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά. Δεν έχει εξηγηθεί για ποιο λόγο οι κατασκευαστές πρόσθεσαν τις δύο μακριές πέτρινες προεκτάσεις, ούτε τι συμβολίζει ο ανατολικός προσανατολισμός τους. Τα ζητήματα αυτά μένουν να διερευνηθούν σε επόμενες μελέτες.