Ρωσία: δοκιμαστική εξαγωγή σιτηρών μέσω Μούρμανσκ καθώς κλείνει η Μαύρη Θάλασσα

Η Ρωσία δοκιμάζει τη μεταφορά σιτηρών μέσω του λιμανιού του Μούρμανσκ, στην Αρκτική, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τις περιοχές όπου καλλιεργούνται, καθώς οι ουκρανικές επιθέσεις με drones έχουν στην πράξη φράξει την παραδοσιακή διαδρομή της Μαύρης Θάλασσας, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times.

Την Τετάρτη ένα φορτηγό χύδην φορτίου στο Μούρμανσκ άρχισε να φορτώνει 29.500 τόνους σιταριού για δοκιμαστική αποστολή προς αγοραστές στη Βόρεια Αφρική, όπως μετέδωσε το κανάλι του λιμανιού στο Telegram. Για τον σκοπό αυτό προσαρμόστηκαν εγκαταστάσεις που συνήθως εξυπηρετούν λιπάσματα, ώστε να μπορούν να διαχειριστούν σιτηρά. Πρόκειται για την πρώτη αποστολή αυτού του τύπου, αν και η Μόσχα εξάγει ήδη μέσω λιμανιών της Βαλτικής.

Οι εξαγωγές ρωσικού σιταριού από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο ήταν κατά 38% χαμηλότερες σε σχέση με πέρσι, παρά τη βελτιωμένη συγκομιδή. Η Ρωσία παραμένει ο μεγαλύτερος εξαγωγέας σιταριού στον κόσμο και η Ουκρανία ένας από τους σημαντικότερους προμηθευτές, όμως η μάχη για τον έλεγχο της Μαύρης Θάλασσας έχει διαταράξει το εμπόριο και των δύο. Το αποτέλεσμα είναι διπλό: το κόστος ανεβαίνει για τους αγοραστές του εξωτερικού, ενώ οι τιμές που εισπράττουν οι αγρότες στις δύο χώρες έχουν υποχωρήσει.

Οι εναλλακτικές διαδρομές δεν καλύπτουν το κενό

Ο Αρκάντι Ζλοτσέβσκι, πρόεδρος της Ρωσικής Ένωσης Σιτηρών, δήλωσε ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο κατά πόσο μπορεί να ανακατευθυνθεί ένας δεδομένος όγκος. Όπως εξήγησε, το κόστος της εφοδιαστικής αλυσίδας θα είναι σημαντικά υψηλότερο από εκείνο των μεταφορών μέσω της λεκάνης της Αζοφικής και της Μαύρης Θάλασσας, και κάποιος θα πρέπει να καλύψει τη διαφορά. Σε ορισμένες διαδρομές της Μαύρης Θάλασσας τα ναύλα έχουν υπερδιπλασιαστεί από τα μέσα Ιουλίου, σύμφωνα με την Fastmarkets, γεγονός που ωθεί τους εισαγωγείς σε αναζήτηση εναλλακτικών.

Οι εξαγωγείς δοκιμάζουν λύσεις: πλοία κινούνται προς το εσωτερικό από τη Θάλασσα του Αζόφ, ανεβαίνουν τον Ντον και περνούν τη διώρυγα Βόλγα-Ντον με κατεύθυνση την Κασπία και αγοραστές στο Ιράν. Άλλοι χρησιμοποιούν εμπορευματοκιβώτια για τη μεταφόρτωση σιτηρών από βαγόνια σε πλοία, σε τερματικούς σταθμούς χωρίς συμβατικές εγκαταστάσεις φόρτωσης χύδην. Ωστόσο, κατά τον Ζλοτσέβσκι, οι σταθμοί της Βαλτικής θα μπορούσαν να καλύψουν το πολύ το ήμισυ του όγκου που χάθηκε από τη Μαύρη Θάλασσα και την Αζοφική έως το τέλος του έτους, ενώ η μαζική στροφή προς τον Βορρά έχει υπερφορτώσει το σιδηροδρομικό δίκτυο, με βαγόνια να συσσωρεύονται στους τερματικούς σταθμούς.

Ανάλογοι περιορισμοί στην Ουκρανία

Η Ουκρανία αντιμετωπίζει παρόμοια εμπόδια εξαιτίας των ρωσικών επιθέσεων. Οι εναλλακτικές διαδρομές της, μέσω του Δούναβη αλλά και οδικών ή σιδηροδρομικών συνδέσεων μέσω γειτονικών χωρών της ΕΕ, μπορούν να διαχειριστούν περίπου το ήμισυ του συνήθους όγκου των γεωργικών εξαγωγών, σύμφωνα με τον υπουργό Γεωργίας Τάρας Βισότσκι. Ο ίδιος ανέφερε ότι οι διαδρομές αυτές προσθέτουν τουλάχιστον 50 δολάρια ανά τόνο σε έξοδα logistics. Οι τιμές του ουκρανικού καλαμποκιού στις αποθήκες της ενδοχώρας έχουν μειωθεί σχεδόν κατά ένα πέμπτο μέσα σε τρεις εβδομάδες, καθώς αρχίζει να φτάνει η φετινή σοδειά.

Η Ουκρανία είχε αντιμετωπίσει επανειλημμένες διαταραχές από το 2022, όταν η Μόσχα απέκλεισε τα λιμάνια της. Για τη ρωσική πλευρά, πάντως, η πίεση εντάθηκε φέτος το καλοκαίρι, όταν το Κίεβο ενέτεινε τις επιθέσεις με drones σε λιμάνια και εμπορικά πλοία.