Ζάχαρη και δέρμα: πώς τα AGEs επιταχύνουν τη γήρανση της επιδερμίδας

Η ζάχαρη έχει ήδη συνδεθεί με την παχυσαρκία, τον διαβήτη τύπου 2, την τερηδόνα και τις καρδιαγγειακές νόσους. Στη λίστα των παρενεργειών της, σύμφωνα με δημοσίευμα του περιοδικού Self, έρχεται να προστεθεί και η πρόωρη γήρανση του δέρματος. Όπως αναφέρει η δερματολόγος Elizabeth Bahar Houshmand, η ζάχαρη επιδρά στην επιδερμίδα «από μέσα προς τα έξω».

Ο ρόλος των AGEs

Όταν η διατροφή περιέχει υπερβολική ποσότητα ζάχαρης, τα επιπλέον μόρια προσκολλώνται σε πρωτεΐνες, λιπίδια και νουκλεϊκά οξέα και σχηματίζουν ενώσεις γνωστές ως AGEs (advanced glycation end products). Η συσσώρευσή τους, με την πάροδο του χρόνου, αφήνει στο δέρμα σημάδια γήρανσης τόσο ορατά όσο και δομικά, σύμφωνα με την ίδια.

Ειδικότερα, διαταράσσεται η λειτουργία του κολλαγόνου και της ελαστίνης, των δύο πρωτεϊνών που, όπως εξηγεί ο δερματολόγος Anthony Rossi, στηρίζουν τη σφριγηλότητα, την ελαστικότητα και την ανθεκτικότητα του δέρματος. Η ικανότητά τους να αναγεννούν τον ιστό και να επουλώνουν τις βλάβες του μειώνεται.

Οξειδωτικό στρες και φλεγμονές

Τα AGEs συμβάλλουν επίσης στο οξειδωτικό στρες και σε χρόνιες φλεγμονές ήπιας έντασης, που επιβαρύνουν ολόκληρο τον οργανισμό και κατ' επέκταση το δέρμα. Πρόκειται για δύο παράγοντες που υπονομεύουν τις άμυνες της επιδερμίδας απέναντι στην υπεριώδη ακτινοβολία και την ατμοσφαιρική ρύπανση.

Οι ειδικοί διευκρινίζουν πάντως ότι η επιβάρυνση δεν προέρχεται από όλα τα σάκχαρα, αλλά από την πρόσθετη ζάχαρη, εκείνη δηλαδή που προστίθεται σε τρόφιμα και ποτά όπως τα αναψυκτικά, οι σοκολάτες και τα παγωτά. Οι σχετικές συστάσεις τοποθετούν τις θερμίδες από πρόσθετη ζάχαρη στο 10% το πολύ της ημερήσιας πρόσληψης, με ορισμένες πηγές να κάνουν λόγο για 5%, ενώ για παιδιά κάτω των δύο ετών προτείνεται μηδενική κατανάλωση. Η Αμερικανική Ένωση Καρδιολόγων θέτει ως όριο τις 9 κουταλιές του γλυκού ημερησίως για τους άντρες και τις 6 για τις γυναίκες.

Στην πράξη, σύμφωνα με στοιχεία του αμερικανικού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών, τρεις στους πέντε ενήλικες ξεπερνούν κατά πολύ αυτά τα επίπεδα, φτάνοντας τις 19 κουταλιές οι άντρες και τις 15 οι γυναίκες. Μέρος της ποσότητας προέρχεται από τρόφιμα όπου δεν την περιμένει κανείς, όπως το ψωμί ή οι σάλτσες.

«Sugar face» και αντιστροφή

Η Houshmand τονίζει ότι το πρόβλημα αφορά τη μακροχρόνια υπερκατανάλωση και όχι ένα περιστασιακό γλυκό. Τα σημάδια που αποδίδονται στη ζάχαρη περιλαμβάνουν απώλεια σφριγηλότητας και λάμψης, λεπτές γραμμές και ρυτίδες, καθυστερημένη επούλωση τραυμάτων και ερεθισμών — μια εικόνα που έχει καθιερωθεί ως «sugar face».

Κατά το δημοσίευμα, ένα μέρος των συνεπειών μπορεί να αναστραφεί με περιορισμό της ζάχαρης και των επεξεργασμένων υδατανθράκων, δηλαδή τυποποιημένων προϊόντων, δημητριακών πρωινού, μπαρών, αναψυκτικών και ενεργειακών ποτών. Στη θέση τους οι ειδικοί αναφέρουν τροφές ολικής άλεσης, φρούτα και λαχανικά, «καλά» λιπαρά και άφθονο νερό. Η δερματολόγος περιγράφει ως έναν από τους πιο τεκμηριωμένους τρόπους προστασίας του δέρματος μια ισορροπημένη διατροφή χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη, πλούσια σε αντιοξειδωτικά, σε συνδυασμό με αντιηλιακή προστασία, επαρκή ύπνο και διαχείριση του στρες.